Wie
uit het zuiden het dorp binnenkomt kan er niet omheen, daar staat
breeduit de kerk die Thomas Romein in 1843/1844 bouwde: deftig, wit in
een strak evenwicht, en van een heel andere orde dan we in vrijwel alle
Friese dorpen gewend zijn.De geschiedenis van de kerken in St.-Jabik
voert ver terug in de tijd, tot vlak na de inpoldering van het Bildt
omstreeks 1505. Zo rond het jaar 1530 staat er een kerk van baksteen die
door een aantal verbouwingen, uitbreidingen, vervangingen en
vernieuwingen dienst doet tot 1843. In 1829 moet er weer eens voor fl.1800
verspijkerd worden aan de toren die er nog het best voor staat, maar kan
daardoor de kerk worden behouden? Op de jaarlijkse rekendag van
landeigenaren van het Bildt 13 maart 1841 wordt er een commissie van
drie benoemd, die zal onderzoeken in hoeverre herstel mogelijk is of dat
er nieuw gebouwd moet worden. De commissie komt een jaar later op 5
maart met hun bevindingen. Nieuwbouw is de enige juiste mogelijkheid, en
er is zelfs al een bouwplan en begroting gemaakt door Auke Lourens van
der Meij uit Berlikum, hij heeft naar wens van de gemeente en de
commissie de toren van 1696 gehandhaafd, maar daaraan een geheel nieuwe
kerk toegevoegd. Zijn begroting komt uit op fl. 18.308. Het plan wordt
goedgekeurd met 1284 tegen 60 stemmen, en de commissie gaat verder met
het nieuwbouwplan. Op de volgende rekendag 4 februari 1843 blijkt dat de
commissie leden het plan voorgelegd hebben aan Thomas Romein die in
Leeuwarden bouwmeester is. Romein heeft ook een ontwerp gemaakt met
daarop een aantal variaties, als alternatief voor het plan van der Meij.
De begroting wordt geraamd op fl.21.700. De vergadering beslist in het
voordeel van Romein met 291 stemmen voor van der Meij en 661 voor
Romein. Twee weken later neemt de gemeente afscheid van de oude kerk,
die binnen de kortste keren afgebroken is. In maart wordt de nieuwbouw
gestart, en nog geen jaar later wordt de nog niet geheel afgebouwde kerk
in gebruik genomen, die slechts 130 jaar volop dienst doet als bedehuis.
Door verschillende oorzaken loopt het aantal leden terug, en doordat de
landeigenaren in de negentiende eeuw niet meer de zorg over de kerken
wil dragen komt de kerk weer in financiële problemen. In 1933 wordt
achter de kerk, die allen maar over een kerkzaal beschikt een lokaal
gebouwd. Na 1970 kan er voor de kerkdiensten worden volstaan met deze
ruimte. De eigenlijke kerk wordt niet meer gebruikt. Bij gebrek aan
onderhoud gaat het kerkgebouw snel achteruit, leien en pannen laten los,
stukken goot vallen naar beneden, de muren scheuren, de kap zakt door en
de eens zo blinkend wit gepleisterde kerk is grijs en grauw geworden.
Doordat de Stichting Alde Frieske Tsjerken het gebouw in 1979 overneemt
kan er een reddingsactie worden opgestart, en wordt er een begin gemaakt
met de restauratie die grondig gebeurd want zelfs de koepel wordt in
zijn geheel vernieuwd. De kerk staat er in 1980 weer prachtig bij. De
kerk gaat verder als Cultureel Centrum met onder andere
toneelvoorstellingen, concerten, tentoonstellingen, maar kerkdiensten
blijven mogelijk. Nu inmiddels 2002 wordt de kerk weer onder handen
genomen, en van een nieuw kleurtje voorzien, en nu niet wit zoals de
afgelopen 100 jaar, maar de kleuren die Romein oorspronkelijk gekozen
had, beige een imitatie van de kleur van natuursteen. En nu met het 'Jabiks
Plain' er voor zal menig één versteld staan van dit markante
kerkgebouw.
Wie
uit het zuiden het dorp binnenkomt kan er niet omheen, daar staat
breeduit de kerk die Thomas Romein in 1843/1844 bouwde: deftig, wit in
een strak evenwicht, en van een heel andere orde dan we in vrijwel alle
Friese dorpen gewend zijn.De geschiedenis van de kerken in St.-Jabik
voert ver terug in de tijd, tot vlak na de inpoldering van het Bildt
omstreeks 1505. Zo rond het jaar 1530 staat er een kerk van baksteen die
door een aantal verbouwingen, uitbreidingen, vervangingen en
vernieuwingen dienst doet tot 1843. In 1829 moet er weer eens voor fl.1800
verspijkerd worden aan de toren die er nog het best voor staat, maar kan
daardoor de kerk worden behouden? Op de jaarlijkse rekendag van
landeigenaren van het Bildt 13 maart 1841 wordt er een commissie van
drie benoemd, die zal onderzoeken in hoeverre herstel mogelijk is of dat
er nieuw gebouwd moet worden. De commissie komt een jaar later op 5
maart met hun bevindingen. Nieuwbouw is de enige juiste mogelijkheid, en
er is zelfs al een bouwplan en begroting gemaakt door Auke Lourens van
der Meij uit Berlikum, hij heeft naar wens van de gemeente en de
commissie de toren van 1696 gehandhaafd, maar daaraan een geheel nieuwe
kerk toegevoegd. Zijn begroting komt uit op fl. 18.308. Het plan wordt
goedgekeurd met 1284 tegen 60 stemmen, en de commissie gaat verder met
het nieuwbouwplan. Op de volgende rekendag 4 februari 1843 blijkt dat de
commissie leden het plan voorgelegd hebben aan Thomas Romein die in
Leeuwarden bouwmeester is. Romein heeft ook een ontwerp gemaakt met
daarop een aantal variaties, als alternatief voor het plan van der Meij.
De begroting wordt geraamd op fl.21.700. De vergadering beslist in het
voordeel van Romein met 291 stemmen voor van der Meij en 661 voor
Romein. Twee weken later neemt de gemeente afscheid van de oude kerk,
die binnen de kortste keren afgebroken is. In maart wordt de nieuwbouw
gestart, en nog geen jaar later wordt de nog niet geheel afgebouwde kerk
in gebruik genomen, die slechts 130 jaar volop dienst doet als bedehuis.
Door verschillende oorzaken loopt het aantal leden terug, en doordat de
landeigenaren in de negentiende eeuw niet meer de zorg over de kerken
wil dragen komt de kerk weer in financiële problemen. In 1933 wordt
achter de kerk, die allen maar over een kerkzaal beschikt een lokaal
gebouwd. Na 1970 kan er voor de kerkdiensten worden volstaan met deze
ruimte. De eigenlijke kerk wordt niet meer gebruikt. Bij gebrek aan
onderhoud gaat het kerkgebouw snel achteruit, leien en pannen laten los,
stukken goot vallen naar beneden, de muren scheuren, de kap zakt door en
de eens zo blinkend wit gepleisterde kerk is grijs en grauw geworden.
Doordat de Stichting Alde Frieske Tsjerken het gebouw in 1979 overneemt
kan er een reddingsactie worden opgestart, en wordt er een begin gemaakt
met de restauratie die grondig gebeurd want zelfs de koepel wordt in
zijn geheel vernieuwd. De kerk staat er in 1980 weer prachtig bij. De
kerk gaat verder als Cultureel Centrum met onder andere
toneelvoorstellingen, concerten, tentoonstellingen, maar kerkdiensten
blijven mogelijk. Nu inmiddels 2002 wordt de kerk weer onder handen
genomen, en van een nieuw kleurtje voorzien, en nu niet wit zoals de
afgelopen 100 jaar, maar de kleuren die Romein oorspronkelijk gekozen
had, beige een imitatie van de kleur van natuursteen. En nu met het 'Jabiks
Plain' er voor zal menig één versteld staan van dit markante
kerkgebouw.
